ΝΕΑ ΕΡΥΘΡΑΙΑ

Ένα άλλο κομμάτι των παιδικών μας χρόνων που έμεινε ανεξίτηλο, γεμάτο όμορφα σαββατοκύριακα, καλοκαίρια, γιορτές, Χριστούγεννα και Πάσχα. 
Όλα αυτά συνέβησαν στο αγρόκτημα του Θεμιστοκλή και της Σοφίας Σκαμπά στη Ν.Ερυθραία, τη δεκαετία '50 και αρχές '60. Ο υπέροχος αυτός κύκλος έκλεισε με τον πρόωρο στα 40 της χρόνια, θάνατο της κυρίας Σοφίας, μιας υπέροχης γυναίκας που είχε το αποτύπωμα της μικρασιάτισας, της απίστευτης νοικοκυράς, της δραστήριας γυναίκας που κράταγε στα χέρια της ένα ολόκληρο αγρόκτημα, ένα σπίτι, μια οικογένεια. Μια γυναίκα που η φιλοτιμία και η φιλοξενία ήταν το είναι της. Η μάνα μας, της είχε βαπτίσει το υιοθετημένο τους αγόρι.

Η Σοφία και ο Θεμιστοκλής Σκαμπάς,
άνθρωποι που δεν ξεχνιούνται ποτέ.

Η κυρία Σοφία ανάμεσα στις τριανταφυλλιές της.

Η αναχώρηση μας από την Πλατεία Κολιάτσου με το τρόλεϋ και στη συνέχεια λεωφορείου από την πλ. Κάνιγγος, για Ερυθραία, φάνταζε σαν μια μεγάλη εκδρομή προς το όνειρο.

Το σπίτι τους, στο κέντρο της παλιάς Ερυθραίας, ήταν ένα σπίτι με κόκκινη πέτρα, περιτριγυρισμένο από κήπους, με αποθήκες για μεγάλα βαρέλια κρασί, με πατητήρια που πατούσαν τα σταφύλια με τα πόδια και έβγαζαν μούστο και ένα βουστάσιο που στέγαζαν μερικές αγελάδες. Λίγο πιο κάτω στην Ερυθραία της εποχής εκείνης, μέσα στα πεύκα, είχαν άλλον σταύλο με αγελάδες και μεγάλο κτήμα με αμπέλια, συκιές, περιβόλια, σταύλο για άλογα, κότες και ένα σπιτάκι για ξεκούραση, πάνω στο λόφο του κτήματος. Σήμερα στο παλιό κτήμα, έχουν χτιστεί σπίτια νεόπλουτων Ελλήνων, θάβοντας όλη αυτή την εποχή του μόχθου αυτής της οικογένειας.

1951. Στα σκαλοπάτια του σπιτιού με την Θανάσω.

Το συντριβάνι του κήπου, φτιαγμένο από σταλακτίτες,
γεμάτο χρυσόψαρα. Άλλο πεδίο παιχνιδιών. 

Εκεί ανάμεσα σ'όλα αυτά, ζήσαμε ονειρεμένες μέρες. Ανάμεσα στη φιλοξενία της κυρίας Σοφίας, τα ζώα, τις αποθήκες, τ'αμπέλια, τα άλογα,τα κρασιά. Σε κάθε επίσκεψη έπρεπε να βρω τα νεογέννητα μοσχαράκια και να βάλω τα χέρια μου στο στόμα τους να βυζάξουν. Κι’αυτά να σε κοιτούν με τα γουρλωμένα τους εκφραστικά ματάκια τους.

Μια παρόμοια άμαξα με αυτή του σπιτιού. 

Μοίρασμα γάλατος .

Οι βόλτες με την άμαξα του κυρίου Θεμιστοκλή, ήταν μια εμπειρία μοναδική. Μοίραζε γάλα στα σπίτια και με έπαιρνε μαζί. Πηγαίναμε και στα χωράφια με άμαξα μεταφορική, για να μεταφέρει χόρτα για τα ζώα του. Εμπειρίες που σήμερα φαντάζουν σαν να βγήκαν από παραμύθι.

1954. Στα χρόνια της Ερυθραίας.
 Σε σπίτι της οδού Κηφισίας. 
(φωτ. Κων.Ζώτος)

Η περιπλάνηση μέσα στα αμπέλια, και τις συκιές, η δοκιμή σταφυλιών και σύκων άφησαν μια γεύση μοναδική. Η μυρωδιά του χόρτου για τα ζώα (σανό) μέσα στις αποθήκες και του μούστου από τα βαρέλια κρασιού, σε τραβούσε σαν μαγνήτης. Όταν πηγαίναμε στο αγρόκτημα, το πρώτο πράγμα ήταν να μπούμε στις αποθήκες γι'αυτές τις μυρωδιές και την εξερεύνηση. Ήταν κάτι σαν παιδικός παράδεισος αυτές οι αποθήκες, με τα γεωργικά εργαλεία, τα δερμάτινα εξαρτήματα των αλόγων και τα διάφορα εξαρτήματα των αμαξών. 
Η επίσκεψη στο σταύλο του αλόγου, ήταν ένα άλλος μαγευτικός χώρος. Να είσαι τόσος δα δίπλα του, να το χαϊδεύεις, να το ξύνεις με το ''ξυστρί'', να το πηγαίνεις έξω για να πιεί νερό και να βρίσκεσαι σε άλλο κόσμο.

1951. Το ρούφηγμα του αυγού που βρίσκαμε 
στα άχυρα στα παχνιά των αγελάδων που φαίνονται πίσω.

Οι κότες του κτήματος κυκλοφορούσαν ελεύθερες και φώλιαζαν μέσα στα παχνιά (θέσεις φαγητού των αγελάδων), που ήταν γεμάτα άχυρα. Εκεί μέσα ψάχναμε να βρούμε έναν μικρό θησαυρό. 
Τα φρέσκα αυγά που φάνταζαν σαν μαργαριτάρι τοποθετημένο πάνω στο χρυσαφί άχυρο. Είμαστε εξοπλισμένοι με μια καρφίτσα, τρυπούσαμε το αυγό και το ρουφούσαμε. Μία από τις γεύσεις των παιδικών χρόνων. Το πότισμα των άπειρων τριανταφυλλιών και γερανιών ήταν ένα παιχνίδι ατέλειωτο.
Η κα Σοφία, όταν ερχόταν στο σπίτι μας στην Αθήνα, μας έπνιγε από μεγάλες ποσότητες των τριαντάφυλλων του κήπου της, που μας πήγαιναν άλλη μια φορά, πίσω στην αγαπημένη μας Ερυθραία.

Ο ήλιος, τα σπίτια, το αγρόκτημα, η άμαξα, οι μυρωδιές της συκιάς και των αμπελιών, τα χώματα των χωραφιών, που γέμιζαν τα παιδικά μας πέδιλα, τα τζιτζίκια των καλοκαιρινών μεσημεριών, ο ήχος των πεύκων, οι χειμώνες δίπλα στη ξυλόσομπα, στην κουζίνα της κυρίας Σοφίας, το πότισμα, το πάτημα των σταφυλιών και άλλα ατέλειωτα πολλά μικρά και μεγάλα, σφράγισαν τη ζωή μας, την παιδική και την μετέπειτα. Τα χρόνια της λαχτάρας, της διαολιάς, των φαντασιώσεων, της χαράς και της παιδικής ευτυχίας. Το πότισμα ήταν ένα παιδικό παιχνίδι που το περίμενα με λαχτάρα. Το άφρισμα του νερού και η μυρωδιά των βρεγμένων γερανιών ακόμη αιωρείται γύρω μου λες και ήταν χθες. Το κρασί από τα ξύλινα βαρέλια της αποθήκης με την έντονη μυρωδιά του μούστου και του άχυρου.

1951. Ο Γιώργος στον κήπο της Ερυθραίας.

1950. Με την θεία μας Κωστούλα Μάνου και την Θανάσω, υπηρέτρια μας. 

1950 Ερυθραία. 
Η απόλαυση του ποτίσματος.

1950 

1951, Καθαρή Δευτέρα στην Ερυθραία και πέταγμα αετού. 
Χορός και τραγούδι με τα υπέροχα φαγητά της κας Σοφίας. Διακρίνονται στο απέναντι μέρος του τραπεζιού, από αριστερά, η θεία μας Όλγα Ζώτου - Βρόντου, ο θείος μας Ζαφείρης Παπαμιχαλόπουλος συζ. της Χαρίκλειας Ζώτου, άγνωστος, η θεία μας Βάσω Ζώτου συζ. Χαράλαμπου Ζώτου. Εμπρός με τον αητό Τάκης Ζώτος, Μαρία Ζώτου, Χαρίκλεια Ζώτου - Παπαμιχαλοπούλου, Σοφία Σκαμπά, Κωστούλα Μάνου.

2017. Το σπίτι της κυρίας Σοφίας, με την αυλή των παιδικών χρόνων,
όπως είναι σήμερα ανάμεσα σε πολυκατοικίες και ''πολυτελή'' διαμερίσματα.

Στην αυλή και τα πεύκα που παίζαμε τα καλοκαίρια, όπως είναι σήμερα.